به گزارش روزنامه اعتماد و به نقل از خبرگزاریهای متعدد، گمانهزنیها از احتمال تصویب رفع انسداد اینترنت در اولین جلسات رسمی ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی حکایت دارد. این گزارش افقهای تازهای را پیشروی پروندهای قرار میدهد که ماههاست به یکی از چالشبرانگیزترین مسائل کشور تبدیل شده است. تحلیلهای صورتگرفته در گفتوگو با مقامات آگاه، احتمال اجرایی شدن این تصمیم را در روزهای پیشرو “بسیار بالا” ارزیابی کردهاند.
⚖️ سازوکار و اعضای ستاد: عارف رئیس شد، اساتید گمنام ماندند
ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی، با حکم مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، و با هدف ایجاد انسجام نهادی و همراستاسازی سیاستها در حوزه مدیریت اینترنت تشکیل شده است. این ستاد، که نباید با شورای عالی فضای مجازی اشتباه گرفته شود، یک نهاد فرابخشی و موقتی است که مأموریت دارد زمینههای بازگشایی اینترنت بینالملل را فراهم کند.
بر اساس گزارش منتشر شده، ترکیب این ستاد به شرح زیر است:
- رئیس ستاد: محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، سکان هدایت این نهاد را بر عهده دارد.
- دبیر ستاد: ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، به عنوان دبیر منصوب شده است.
- اعضای حقیقی: سه استاد برجسته از دانشگاههای برتر کشور نیز به عنوان اعضای حقیقی در این ستاد حضور دارند، اما به دلیل نگرانی از فشارهای احتمالی و “کاسبان حوزه انسداد اینترنت”، اسامی آنها علنی نشده است.
علاوه بر این، مسئولیت اطلاعرسانی درباره فعالیتهای ستاد به “معاونت ارتباطات دفتر معاون اول رئیسجمهور” سپرده شده و معاون اول، محدودیتهای جدی برای مصاحبه اعضا اعمال کرده است.
⏳ گمانهزنی از زمان رفع انسداد و تأثیر آن بر اقتصاد دیجیتال
بخش کلیدی گزارش “اعتماد” به بررسی جدول زمانی احتمالی رفع محدودیتها اختصاص دارد. تحلیفها حاکی از آن است که تصویب نهایی رفع انسداد اینترنت در بازه زمانی نیمه تا پایان خردادماه ۱۴۰۵ محتمل است و احتمال اجرایی شدن آن در نخستین جلسات رسمی ستاد “بسیار بالا” برآورد شده است. با این حال، فعالان این حوزه نسبت به فاصله بین “تصویب” و “اجرا” هشدار داده و خواستار رفع تدریجی اما قاطع محدودیتها شدهاند.
احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، در یادداشتی برای روزنامه دنیای اقتصاد به تشریح اهمیت این تصمیم پرداخته و محدودیت اینترنت را تهدیدی برای آینده اقتصاد دیجیتال و رقابتپذیری ایران دانسته است. به گفته او، جهان از نگاه سنتی به اینترنت عبور کرده و این شبکه اکنون زیرساخت تولید دانش، توسعه فناوری و خلق مدلهای نوین اقتصادی محسوب میشود و کشورهایی که در این شبکه فعال نباشند، به تدریج از چرخه خلق ثروت آینده حذف خواهند شد.
🧐 پشت پرده: “مافیای فیلترینگ” و سود نجومی فیلترشکنها
این گزارش در بخش دیگری، پیچیدگیهای پشت پرده این تصمیم را واکاوی کرده است. فراتر از اختلافنظرهای مدیریتی، تحلیلها به وجود یک “جریان پرقدرت” با انگیزههای مالی هنگفت اشاره دارد. بازار فروش فیلترشکنها و ابزارهای دور زن فیلترینگ به یک “کاسبی چند هزار میلیارد تومانی” تبدیل شده که تداوم وضع موجود را منافع عدهای میکند.
انتقادات تند به این ستاد و مخالفتها با روند بازگشایی اینترنت، ریشه در ترس از دست رفتن این “سودهای نجومی” دارد. این تحلیل نشان میدهد که در کنار ملاحظات امنیتی و فرهنگی، رفع انسداد اینترنت با مقاومت یک جریان مالی قدرتمند در پشت صحنه مواجه است.
🗳️ فشار افکار عمومی و فرصت تاریخی
روزنامه اعتماد همچنین نقش مطالبهگری مدنی هوشمندانه از سوی مردم و اصناف را در موفقیت این روند حیاتی ارزیابی کرده است. حضور یک رسانه حاکمیتی مانند “اعتماد” برای گزارش این موضوع، سیگنال مهمی از تغییر فضای تصمیمگیری است و حکایت از آن دارد که دیگر نمیتوان صدای میلیونها کاربر اینترنتی را نادیده گرفت. به نظر میرسد فرصت تاریخی برای تغییر رویکرد و خروج از وضعیت موجود فرا رسیده است و باید منتظر ماند و دید آیا وعدهها به واقعیت میپیوندند یا بار دیگر اختلافات و فشارها، بازگشت به آرامش در فضای مجازی را به تأخیر خواهد انداخت.
جمعبندی: گزارش روزنامه اعتماد نشان میدهد که دولت چهاردهم با تشکیل “ستاد ساماندهی فضای مجازی” عزم خود را برای حل پرونده رفع انسداد اینترنت جزم کرده است. این ستاد در اولین گامهای خود با دو چالش بزرگ روبروست: هموار کردن مسیر فنی و حقوقی تصمیمگیری و غلبه بر مقاومت “کاسبان فیلترینگ”. با نزدیک شدن به نیمه خرداد، افکار عمومی چشم انتظار اولین تصمیم رسمی این نهاد است.
