روسیه با سابقهای بیسابقه در درخواست حذف اپ؛ اپل دو اپلیکیشن حیاتی را برای کاربران آیفون غیرقابلاستفاده کرد
شرکت اپل در تازهترین اقدام خود، دو اپلیکیشن حیاتی روسی یعنی پیامرسان مکس (MTS) و شبکه اجتماعی VKontakte را برای کاربران آیفون در داخل روسیه از دسترس خارج کرد و ارسال اعلانهای فوری (Push Notification) را برای کاربرانی که قبلاً این برنامهها را نصب کردهاند، متوقف کرده است. این اقدام که بدون هشدار قبلی انجام شده، واکنش شدید مقامات کرملین را برانگیخته و دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، کاربران روسی را به مهاجرت به اندروید تشویق کرده است. بر اساس گزارش شفافیت اپ استور در سال ۲۰۲۵، روسیه با ۱۲۱۳ درخواست حذف اپلیکیشن، بیشترین تعداد درخواست را در میان کشورهای جهان ثبت کرده است.
رکورد جهانی روسیه در درخواست حذف اپلیکیشنها از اپ استور
بر اساس گزارش شفافیت اپ استور در سال ۲۰۲۵، روسیه با اختلاف زیاد در میان کشورهای جهان بیشترین درخواست را برای حذف اپلیکیشنها از فروشگاه اپل ثبت کرده است. مقامات روسیه در سال ۲۰۲۵ از اپل خواستند ۱۲۱۳ برنامه را از اپ استور حذف کنند. بخش بزرگی از این برنامهها، ابزارهای VPN بودند که کاربران از آنها برای دور زدن محدودیتهای شدید اینترنتی و سانسور گسترده در این کشور استفاده میکردند. پس از روسیه، ویتنام با ۳۳۵ درخواست در جایگاه دوم قرار گرفت.
دولت روسیه در تلاش است اینترنتی بسته، کنترلشده و سازگار با سازوکارهای نظارتی خود ایجاد کند. مقامات این کشور بهطور مداوم خواهان حذف اپلیکیشنهایی از اپ استور هستند که از نگاه آنها نامناسب یا غیراخلاقی محسوب میشوند. در مقابل، برنامههای داخلی و مورد حمایت دولت مانند VKontakte (نسخه روسی فیسبوک) یا پیامرسان مکس که استفاده از آن از سوی دولت الزامی شده، نباید با محدودیتی روبهرو شوند. یکی از رسانههای روسی خارج از کشور درباره این پیامرسان نوشته که «همه میدانند مکس کاربران را زیر نظر میگیرد، اما کمتر کسی از تعداد زیاد ابزارهای جاسوسی پنهان در آن، از جمله یک شبکه عصبی برای شنود مکالمات، اطلاع دارد.»
حذف دو اپلیکیشن حیاتی روسی از اپ استور
اپل طی هفتههای اخیر هر دو برنامه مهم روسی را برای کاربران آیفون در داخل روسیه از دسترس خارج کرده است. پیامرسان مکس در هفته نخست ماه ژوئن مسدود شد و VKontakte نیز در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ از اپ استور حذف گردید. اگرچه افرادی که پیشتر این برنامهها را نصب کردهاند همچنان میتوانند از آنها استفاده کنند، اما اپل ارسال اعلانهای فوری را متوقف کرده و همین موضوع کارایی این برنامهها را به میزان قابل توجهی کاهش داده است.
واکنش شدید کرملین؛ از انتظار برای شفافسازی تا توصیه به مهاجرت به اندروید
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در واکنش به این اقدام اعلام کرده است که دولت روسیه از اپل انتظار دارد توضیح شفافی درباره حذف برنامههای متعلق به VK Group ارائه کند. شرکت VK Group، به عنوان توسعهدهنده VKontakte و دیگر سرویسهای وابسته، در بیانیهای اعلام کرد که اپل بدون هیچ هشدار یا توضیح قبلی برنامههای این شرکت را از اپ استور حذف کرده است. این شرکت تأکید کرد که VK Group هرگز تحت تحریم قرار نداشته و نام آن در هیچ فهرست تحریمی ثبت نشده است. ویکی گروپ این اقدام اپل علیه کاربران روسی را «بیدلیل و غیرقابل قبول» توصیف کرد.
با وجود این موضعگیریها، پسکوف بهخوبی میداند که روسیه ابزار چندانی برای مقابله با این وضعیت در اختیار ندارد. به همین دلیل، او در پایان از کاربران خواست راهحل سادهتری را انتخاب کنند. او گفت: «همیشه یک راهحل فوری وجود دارد؛ به اندروید مهاجرت کنید، به سرویس مشابه داخلی ما روی بیاورید و همچنان از خدماتی که به آنها علاقه دارید استفاده نمایید.»
مزیت اندروید؛ برنامههای روسی بدون محدودیت در دسترس هستند
شرکت VK Group اعلام کرده است که نسخههای اندرویدی برنامههایش همچنان بدون مشکل در دسترس هستند و همه قابلیتها از جمله دریافت بهروزرسانیها، اعلانها و سایر امکانات بهطور کامل فعال باقی ماندهاند. این برنامهها از طریق فروشگاههای متعددی قابل دریافت هستند:
- RuStore (فروشگاه داخلی روسیه)
- گوگل پلی (Google Play)
- Huawei AppGallery
- Samsung Store
- Xiaomi Store
- و همچنین وبسایتهای رسمی محصولات
چالشهای امنیتی و حریم خصوصی برای کاربران آیفون در روسیه
کارشناسان امنیت سایبری معتقدند که مسدود شدن اپلیکیشنهای کلیدی روسی در اکوسیستم اپل، کاربران آیفون را در روسیه با چالشهای جدی مواجه خواهد کرد. قطع اعلانهای فوری (Push Notifications) برای برنامههایی مانند پیامرسان مکس و VKontakte، به معنای کاهش کارایی و تأخیر در دریافت پیامهای حیاتی است. همچنین، نبود امکان بهروزرسانی این برنامهها از طریق اپ استور، آسیبپذیریهای امنیتی را افزایش میدهد و کاربران را در معرض تهدیدات سایبری قرار میدهد.
جمعبندی؛ یک رویارویی تازه در تقابل فناوری و سیاست
مسدود شدن اپهای روسی در اپ استور و تشویق کاربران به مهاجرت به اندروید، نشاندهنده تشدید تقابل میان شرکتهای فناوری غربی و دولت روسیه در فضای دیجیتال است. اپل با این اقدام، فشار بر کاربران روسی را افزایش داده و آنها را به انتخاب میان حفظ اکوسیستم اپل یا دسترسی به خدمات دیجیتال داخلی مجبور کرده است. در مقابل، کرملین با تشویق کاربران به اندروید، تلاش میکند وابستگی به پلتفرمهای آمریکایی را کاهش دهد و اکوسیستم دیجیتال مستقل خود را تقویت کند. این رویارویی، که نشاندهنده جنگ سرد دیجیتال جدیدی است، پیامدهای گستردهای برای کاربران، توسعهدهندگان و سیاستگذاران فناوری در سراسر جهان خواهد داشت.
