پژوهشگران در یک دستاورد علمی خیرهکننده موفق شدند با بهرهگیری از تکنیکهای نوین ژندرمانی، فرآیند پیری مغز را معکوس کرده و حافظه از دست رفته را در موشهای آزمایشگاهی احیا کنند. این یافتهها مسیر تازهای را برای درمان بیماریهای زوال عقل مانند آلزایمر در آینده باز میکند.
بازگشت حافظه با تکنیک پیشرفته ژندرمانی
مهمغزی و فراموشیهای مقطعی، بخشی از روند طبیعی افزایش سن به شمار میروند؛ اما زمانی که این اختلالات به سمت بیماریهای تخریبکننده عصبی نظیر آلزایمر پیشروی میکنند، تواناییهای شناختی فرد بهطور جدی تحت تأثیر قرار میگیرند. در پژوهشی که نتایج آن در ژورنال تخصصی Neuron منتشر شده است، دانشمندان مؤسسه پلیتکنیک فدرال لوزان (EPFL) با هدف قرار دادن نورونهای مرتبط با حافظه، موفق به بازسازی عملکرد آنها شدند.
در این مطالعه، محققان بر روی «انگرامها» یا همان خوشههای عصبی که وظیفه ذخیرهسازی خاطرات را بر عهده دارند، تمرکز کردند. با استفاده از ترکیبی از سه ژن کلیدی موسوم به مجموعه OSK، این تیم توانست نورونهای فرسوده را به وضعیتی جوانتر بازبرنامهریزی کند. این فرآیند باعث شد تا خاطراتی که پیشتر غیرقابل دسترسی بودند، بار دیگر برای مغز بازیابی شوند.
چرا ژندرمانی امید تازهای برای درمان آلزایمر است؟
این روش نه تنها از نظر تکنولوژیک دقیق است، بلکه به دلیل محدود بودن دامنه اثر، ریسکهای معمولِ دستکاریهای گسترده مغزی را کاهش میدهد. برخلاف تصور پیشین که زوال شناختی را صرفاً ناشی از مرگ نورونها میدانست، این پژوهش نشان میدهد که بخش مهمی از این اختلالات به دلیل پیری بیش از حد سلولهای عصبی و ناتوانی آنها در انجام وظایف طبیعیشان رخ میدهد.
انعطافپذیری عصبی: این درمان باعث شد شکنج دندانهدار در هیپوکامپ موشها عملکردی مشابه نمونههای جوان داشته باشد.
دقت هدفگیری: ژندرمانی مذکور بهجای تأثیر بر کل مغز، دقیقاً همان گروههای عصبی درگیر در حافظه را بازسازی میکند.
این دستاورد علمی تأکید میکند که حتی پس از بروز علائم بیماریهای عصبی، ممکن است هنوز شانسی برای «جوانسازی» سختافزار مغز و بازیابی دسترسی به خاطرات فراموششده وجود داشته باشد. اگرچه هنوز تا عملیاتی شدن این درمان برای انسان راه زیادی باقی مانده، اما این کشف دریچهای نو به سوی درک درمانناپذیرترین بیماریهای عصر حاضر گشوده است.
