تحقیقات ارتش ایالات متحده از نقش محوری پهپادهای ایرانی در رهگیری و ساقط شدن جنگنده F-15E نیروی هوایی این کشور پرده برداشته است. بر اساس این گزارش، پهپادها نه به عنوان سلاح حمله مستقیم، بلکه به مثابه یک شبکه حسگری پرنده عمل کردهاند که اطلاعات حیاتی هدف را در اختیار تیم موشکی زمینی قرار داده است؛ تاکتیکی که الگوی آن را میتوان در میدانهای نبرد مدرن، بهویژه اوکراین، جستوجو کرد.
نقش حسگرهای پرنده ایرانی در رهگیری F-15E چگونه توصیف شد؟
به گزارش نیویورک تایمز و بر اساس اطلاعات درز کرده از پنتاگون، پهپادهای ایرانی وظیفه شناسایی، ردیابی و انتقال لحظهای دادههای پروازی جنگنده آمریکایی را بر عهده داشتند. این دادهها شامل موقعیت، سرعت و جهت حرکت F-15E بود و هدف از انتقال آن، فراهم کردن زمانبندی دقیق برای تیم موشکی زمینی مستقر در مسیر پرواز هواپیما عنوان شده است. در این سناریو، پهپادها عملاً چشم و گوش فرماندهان ایرانی بودند و بدون آنکه نیاز به درگیری مستقیم با جنگنده داشته باشند، امکان یک حمله زمینی هماهنگ و دقیق را فراهم کردند.
از میدان مین پهپادی تا موشک دوشپرتاب؛ سناریوی سقوط F-15E در جنوب ایران
گزارش پنتاگون جزئیات فنی قابل توجهی از این حادثه را فاش کرده است. بر اساس این یافتهها، جنگنده F-15E با یک موشک زمین به هوای دوشپرتاب فروسرخگرا مورد اصابت قرار گرفته که احتمالاً ساخت چین بوده است. نکته حیاتی اینجاست که این هواپیما فاقد سیستم هشدار دهنده حمله موشکی (MAWS) برای تهدیدات فروسرخ بوده و همین ضعف فنی، شانس بقای آن را به شدت کاهش داده است. جالبتر اینکه خلبان F-15E پیش از سقوط، تمرکز غیرعادی پهپادها را مشاهده کرده و آن را به «ژلهماهی» یا «میدان مین پهپادی» تشبیه کرده بود؛ تصویری که اکنون میتوان آن را به عنوان شواهدی از سازماندهی یک شبکه حسگری هوایی تفسیر کرد.
چرا تاکتیک پهپادی ایران ارتش آمریکا را نگران کرد؟
اهمیت این گزارش برای پنتاگون فراتر از یک حادثه منفرد است. استفاده از چندین پهپاد ارزانقیمت به عنوان یک شبکه حسگر هوایی توزیعشده و مقاوم، دقیقاً همان الگویی است که در جنگ اوکراین ارزش خود را اثبات کرده است. در آن درگیری، پهپادهای ساده برای شناسایی، رهگیری هدف و هدایت سلاحهای گرانتر به کار گرفته میشوند و به نیروهای مسلح اجازه میدهند شکافهای نظارتی خود را با هزینهای بسیار پایینتر از سیستمهای سنتی پر کنند. برای ایران نیز این رویکرد میتواند یک راهبرد مؤثر برای جبران محدودیتهای پدافند هوایی سنتی و افزایش توان بازدارندگی در برابر جنگندههای پیشرفته باشد.
ابهامات باقیمانده در پرونده رهگیری و سقوط F-15E
با وجود جزئیات منتشرشده، بخشهای مهمی از این پرونده همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. هنوز مشخص نیست که دقیقاً چه نوع پهپادهایی در شناسایی و رهگیری F-15E نقش داشتهاند، این پهپادها به چه حسگرهایی مجهز بودهاند، دادههای رهگیری چگونه به تیم موشکی منتقل شده و میزان نقش مستقیم پهپادها در اصابت نهایی موشک چقدر بوده است. این پرسشهای بیپاسخ، تحقیقات آینده را ضروری میسازد و نشان میدهد که ابعاد کامل این درگیری هوایی، هنوز روشن نشده است.
